کابل زمینی (دفنی): انتخاب NYY یا آلومینیومی، عمق ترانشه و سطح مقطع
کابل زمینی، پاسخ کوتاه: برای کابل زمینی (دفنی) از کابلهای مناسب نصب در خاک مثل NYY مسی یا NAYY آلومینیومی استفاده کنید و آن را در ترانشه‌ای با عمق رایج حدود ۷۰ تا ۸۰ سانتیمتر، روی بستر ماسه، با آجر یا صفحهٔ محافظ و نوار هشدار بخوابانید. سطح مقطع را با جریان بار، ضریب خاک و گروه‌بندی و افت ولتاژ مسیر انتخاب کنید.
فهرست مطالب
کابلی که زیر خاک می‌رود سال‌ها با رطوبت، فشار خاک، سنگ و گاهی بیل و کلنگ سروکار دارد. برای همین هر کابلی را نمی‌شود دفن کرد و همان کابلی که روی سینی کار می‌کند، زیر خاک ممکن است به سطح مقطع بزرگ‌تری نیاز داشته باشد. در این مقاله می‌گوییم چه کابل‌هایی برای دفن مستقیم مناسب‌اند، ترانشه را چطور آماده کنیم و انتخاب سطح مقطع در حالت دفنی چه فرقی دارد. اصول کلی انتخاب سطح مقطع در راهنمای انتخاب سطح مقطع کابل آمده است.
کدام کابل را میشود زیر خاک دفن کرد؟
| کابل | هادی و عایق | دفن مستقیم | توضیح |
|---|---|---|---|
| NYY | مس، عایق و روکش PVC | بله | رایج‌ترین کابل زمینی فشار ضعیف |
| NAYY | آلومینیوم، PVC | بله | ارزانتر و سبک‌تر؛ سطح مقطع بزرگ‌تری از مس لازم دارد |
| N2XY / NA2XY | مس یا آلومینیوم، عایق XLPE | بله | دمای کار بالاتر (۹۰ درجه) و جریان مجاز بیشتر |
| کابل کانسنتریک | مس، با هادی هم‌مرکز | بسته به مدل | رایج برای انشعاب مشترکین؛ مشخصات سازنده را ببینید |
| NYM و NYMHY (افشان) | مس، PVC | نه | برای داخل ساختمان و روکار؛ زیر خاک فقط داخل لوله و با احتیاط |
| سیم تک‌رشته (NYA و مشابه) | مس، PVC | نه | روکش محافظ ندارد |
اگر حروف کد کابل برایتان آشنا نیست، مقالهٔ معنی کد کابل برق: NYY، NYMHY، NAYY و NA2XY را بخوانید. در مسیرهایی که خطر آسیب مکانیکی زیاد است (زیر جاده، کنار تأسیسات دیگر)، کابل را داخل لولهٔ محافظ ببرید یا از کابل زره‌دار استفاده کنید.
آماده کردن ترانشه: قدم‌به‌قدم
- عمق: برای کابل فشار ضعیف معمولاً حدود ۷۰ تا ۸۰ سانتیمتر؛ زیر محل عبور خودرو عمیقتر و داخل لوله. عدد دقیق را از نقشهٔ طراح یا ضوابط شرکت توزیع برق محل بگیرید.
- بستر: کف ترانشه را از سنگ و نخاله پاک کنید و حدود ۱۰ سانتیمتر خاک سرند‌شده یا ماسهٔ نرم بریزید.
- خواباندن کابل: کابل را بدون کشش زیاد و کمی موج‌دار بخوابانید تا با نشست خاک کشیده نشود. شعاع خمش را از حداقل مجاز سازنده کمتر نکنید.
- پوشش: روی کابل هم حدود ۱۰ سانتیمتر ماسهٔ نرم بریزید و روی آن آجر یا صفحهٔ محافظ بچینید.
- نوار هشدار: چند ده سانتیمتر بالاتر از کابل، نوار هشدار پلاستیکی بکشید تا حفاری بعدی پیش از رسیدن به کابل متوجه شود.
- پر کردن و نقشه: باقی ترانشه را با خاک بدون سنگ پر و کوبیده کنید و مسیر دقیق کابل را روی نقشه یا با نشانه‌های سطحی ثبت کنید.
سطح مقطع کابل دفنی چه فرقی دارد؟
جریان مجاز یک کابل به این بستگی دارد که گرمایش چقدر خوب دفع شود. زیر خاک سه عامل تعیینکننده است:
- مقاومت حرارتی خاک: خاک خشک و شنی گرما را بد منتقل می‌کند و جریان مجاز را کم می‌کند؛ خاک مرطوب بهتر است.
- کابلهای کنار هم: چند کابل در یک ترانشه یکدیگر را گرم میکنند؛ یا فاصله بگذارید یا ضریب کاهش اعمال کنید.
- کابل داخل لوله: هوای داخل لوله عایق حرارتی است و جریان مجاز را کمتر از دفن مستقیم می‌کند.
جدول‌های استاندارد (مثل IEC 60364-5-52 و VDE 0298-4) برای حالت دفنی ستون جداگانه و ضریب‌های اصلاح دارند و جدول‌های سازندگان هم ممکن است با هم کمی فرق کنند. ماشین‌حساب داخل راهنمای انتخاب سطح مقطع کابل حالت «دفنی» را جدا حساب می‌کند. در مسیرهای زمینی معمولاً طول زیاد است، پس افت ولتاژ را هم حتماً کنترل کنید؛ در بسیاری از پروژه‌ها همین افت ولتاژ است که سطح مقطع را تعیین می‌کند، نه گرما.
مس یا آلومینیوم برای مسیر زمینی؟
در مسیرهای طولانی و سطح مقطعهای بزرگ، کابل آلومینیومی (NAYY یا NA2XY) با سطح مقطع بزرگتر اغلب هزینهٔ کمتری از مس دارد. در عوض، سرکابل و اتصال آلومینیوم دقت بیشتری می‌خواهد (لاگ بیمتال، گریس مخصوص، گشتاور درست). مقایسهٔ کامل را در راهنمای کابل آلومینیوم و کابل خودنگهدار ببینید.
سرکابل، مفصل و ورود به ساختمان
- سر کابل‌هایی را که تا زمان نصب در ترانشه می‌مانند با کلاهک یا چسب مخصوص ببندید تا رطوبت وارد نشود.
- مفصل زیر خاک را فقط با کیت مفصل رزینی یا حرارتی مخصوص کابل زمینی ببندید؛ نوار چسب کافی نیست.
- محل ورود کابل به ساختمان یا تابلو را داخل لوله و با آب‌بندی اجرا کنید.
اشتباه‌های رایج
- دفن کابل NYM یا افشان معمولی که روکشش برای خاک ساخته نشده است؛
- ریختن مستقیم خاک سنگ‌دار روی کابل؛
- انتخاب سطح مقطع از روی جدول کابل روکار، بدون کنترل افت ولتاژ مسیر بلند؛
- نداشتن نقشهٔ مسیر کابل، که حفاری‌های بعدی را خطرناک می‌کند.
خرید از تک جریان
کابلهای مفتولی و خشک (شامل کانسنتریک)، کابلهای برق مسی و کابلهای آلومینیومی را ببینید. نوع عایق و روکش هر کابل در مشخصات آن آمده است. برای مسیرهای طولانی، طول مسیر، بار و نوع خواباندن را بفرستید تا پیش‌فاکتور کابل و متعلقات را بگیرید.
ماشین‌حساب انتخاب کابل
بار، طول مسیر و نوع مدار را وارد کنید تا کوچک‌ترین سطح مقطع مسی مناسب، با کنترل افت ولتاژ، پیشنهاد شود (تقریبی؛ برای پروژه‌ها طراح بررسی کند).
تحمل جریان هر سایز از جدول رایج بازار گرفته شده است و افت ولتاژ با مقاومت مس (۰٫۰۲۲۵) و آلومینیوم (۰٫۰۳۶ اهم·میلی‌متر مربع بر متر) برای طول دقیق مسیر حساب میشود: تک‌فاز ۲۲۰ ولت و سه‌فاز ۳۸۰ ولت، حداکثر ۵٪، ضریب توان ۰٫۹. نتیجه برای انتخاب اولیه است؛ طراحی نهایی را مهندس ناظر تأیید می‌کند. کابلهای کنار هم یا در یک لوله ظرفیت کمتری دارند.
محصولات مرتبط
کابل افشان ۱۶×۲ مدل NYMHY اعتماد کابل
کابل افشان ۱۶×۲ مدل NYMHY اعتماد کابل، با نام رایج «کابل انعطاف‌پذیر NYMHY»، کابل افشان مسی انعطاف‌پذیر با عایق و روکش PVC است. این محصول با سایز ۱۶×۲ برای تغذیه تجهیزات و مصارف ساختمانی و صنعتی سبک در فضای داخلی عرضه میشود.
- واحد فروش: متر
- ساخت: ایران
- برند: اعتماد کابل
- ضمانت: ضمانت سلامت و کیفیت ساخت
- قیمت: قیمت منبع از ریال به تومان تبدیل شده و هزینه برش جداگانه است.
- نکته انتخاب: سطح مقطع نهایی باید بر پایه جریان، افت ولتاژ، طول مسیر و شرایط نصب تعیین شود.
کابل افشان ۴×۵ مدل NYMHY لوشان
کابل افشان ۴×۵ مدل NYMHY لوشان؛ کابل قابل انعطاف یا کابل انعطاف پذیر از دو یا چند سیم تک رشته افشان تشکیل شده که هادی آن از جنس فلز مس و کلاس 5 بوده و عایق به کار رفته در آن پی وی سی از نوع D و با روکش پی وی سی از نوع ST5 است.
- واحد فروش: متر (قیمت برای هر متر است)
- برند: لوشان، ساخت ایران
- استاندارد: INSO 607-5 , IEC 60227-5
- نکته انتخاب: سطح مقطع را بر پایهٔ جریان، طول مسیر، افت ولتاژ و شرایط نصب انتخاب کنید.
کابل مفتولی زمینی ۱۰×۴ مدل NYY لوشان
کابل افشان ۲٫۵×۳ مدل NYMHY اعتماد کابل
کابل افشان ۲٫۵×۳ مدل NYMHY اعتماد کابل، با نام رایج «کابل انعطاف‌پذیر NYMHY»، کابل افشان مسی انعطاف‌پذیر با عایق و روکش PVC است. این محصول با سایز ۲٫۵×۳ برای تغذیه تجهیزات و مصارف ساختمانی و صنعتی سبک در فضای داخلی عرضه میشود.
- واحد فروش: متر
- ساخت: ایران
- برند: اعتماد کابل
- ضمانت: ضمانت سلامت و کیفیت ساخت
- قیمت: قیمت منبع از ریال به تومان تبدیل شده و هزینه برش جداگانه است.
- نکته انتخاب: سطح مقطع نهایی باید بر پایه جریان، افت ولتاژ، طول مسیر و شرایط نصب تعیین شود.
پرسش‌های پرتکرار
کابل NYM یا افشان را میشود زیر خاک دفن کرد؟
نه. روکش این کابلها برای داخل ساختمان ساخته شده است. برای دفن مستقیم از NYY، NAYY یا کابلهای XLPE مثل N2XY استفاده کنید.
کابل زمینی را چه عمقی دفن کنیم؟
برای کابل فشار ضعیف معمولاً حدود ۷۰ تا ۸۰ سانتیمتر، و زیر محل عبور خودرو عمیقتر و داخل لوله. عدد دقیق را از طراح یا ضوابط شرکت توزیع برق محل بگیرید.
کابل دفنی سطح مقطع بیشتری از کابل روکار لازم دارد؟
بستگی به خاک، تعداد کابلهای کنار هم و لوله دارد. خاک خشک، کابلهای چسبیده و لوله جریان مجاز را کم میکنند. در مسیرهای بلند معمولاً افت ولتاژ تعیینکننده است.
برای مسیر زمینی طولانی مس بگیرم یا آلومینیوم؟
در مسیرهای طولانی و سطح مقطعهای بزرگ، کابل آلومینیومی با سطح مقطع بزرگتر اغلب ارزانتر است، به شرط اجرای درست سرکابل و لاگ بیمتال.
