وبلاگ
سیستمهای زمین TN، TT و IT: معنی حروف، تفاوتها و اثر روی انتخاب کابل و حفاظت

سیستم زمین TN TT IT، پاسخ کوتاه: در نامگذاری، حرف اول وضعیت نقطهٔ نول منبع نسبت به زمین (T زمینشده، I جدا) و حرف دوم اتصال بدنهها (T به الکترود محلی، N به نول منبع) را میگوید. TN-S نول و ارت جدا دارد، TN-C-S در بخشی مشترک است، TT ارت محلی و محافظ جان را لازم میکند و IT برای جاهایی است که نباید با اولین خطای زمین برق قطع شود.
فهرست مطالب
نوع سیستم زمین تعیین میکند نول و ارت چطور به زمین و به هم وصلاند، و همین روی تعداد رشتهٔ کابل، نوع حفاظت و ایمنی در برابر برقگرفتگی اثر مستقیم دارد. در این مقاله حروف و تفاوتها را ساده توضیح میدهیم.
معنی حروف
- حرف اول (منبع): T = نقطهٔ نول منبع (ترانس) مستقیم به زمین وصل است؛ I = منبع از زمین جداست یا از طریق امپدانس زیاد.
- حرف دوم (بدنهها): T = بدنههای فلزی مستقیم به زمین محلی؛ N = بدنهها از طریق هادی به نقطهٔ زمینشدهٔ منبع وصلاند.
- حروف بعدی (در TN): S = نول و ارت جدا؛ C = نول و ارت ترکیبی (PEN).
مقایسه
| سیستم | ساختار | کابل رایج | حفاظت در برابر برقگرفتگی |
|---|---|---|---|
| TN-C | یک هادی PEN برای نول و ارت | چهار رشته (۳ فاز + PEN) | کلید اضافهجریان؛ محافظ جان روی PEN کار نمیکند |
| TN-S | نول و ارت جدا از منبع | پنج رشته (۳ فاز + N + PE) | کلید اضافهجریان و محافظ جان |
| TN-C-S | تا یک نقطه PEN، پس از آن جدا | چهار رشته تا نقطهٔ جدا شدن، پنج بعد از آن | محافظ جان پس از نقطهٔ جدا شدن |
| TT | ارت بدنهها مستقل از زمین منبع | چهار رشته (۳ فاز + N) + ارت محلی | محافظ جان ضروری |
| IT | منبع جدا از زمین؛ بدنهها زمین محلی | طبق طراحی | پایش عایق؛ اولین خطا قطع نمیکند |

اثر روی کابل
در بخشهایی که نول و ارت جدا هستند (TN-S و بعد از نقطهٔ جدا شدن در TN-C-S)، یا کابل پنج رشته یا چهار رشته + هادی ارت جداگانه لازم است. پس از جدا شدن، نول و ارت هرگز دوباره به هم وصل نمیشوند (کابل چهار یا پنج رشته، سطح مقطع ارت).
اثر روی حفاظت
- در TN، خطای فاز به بدنه یک اتصال کوتاه واقعی است و کلید باید در زمان مجاز قطع کند؛ یعنی جریان خطا در انتهای کابل باید به حد قطع آنی کلید برسد (جریان خطا در انتهای کابل).
- در TT، جریان خطا کوچک است و تنها محافظ جان قابل اعتماد است (محافظ جان).
- در TN-C، محافظ جان نمیتواند روی هادی PEN کار کند.

سیستم شما کدام است؟
نوع سیستم زمین را طراح تأسیسات یا شرکت توزیع برق تعیین میکند و در ورودی ساختمان یا کارخانه مشخص است. پیش از طراحی تابلوها و انتخاب کابل، آن را بپرسید.
در عمل: کابل و حفاظت برای هر سیستم
| سیستم | کابل تابلو فرعی سهفاز | حفاظت در برابر برقگرفتگی | کاربرد رایج |
|---|---|---|---|
| TN-C | ۴ رشته (PEN) | کلید اضافهجریان؛ محافظ جان قابل استفاده نیست | شبکهٔ توزیع تا نقطهٔ جداسازی |
| TN-S | ۵ رشته (یا ۴ + PE) | کلید اضافهجریان + محافظ جان برای پریزها | کارخانهها پس از تابلو اصلی |
| TN-C-S | تا نقطهٔ جداسازی ۴، بعد ۵ | مانند TN-S پس از جداسازی | ساختمانها و کارگاهها |
| TT | ۴ یا ۵ رشته؛ ارت محلی | محافظ جان الزامی | مناطق روستایی، تأسیسات دور |
| IT | طبق طراحی | پایش عایق (IMD)، قطع در خطای دوم | بیمارستان، فرایندهای پیوسته |
نقطهٔ جداسازی PEN به N و PE فقط یکبار و در تابلو اصلی انجام میشود؛ پس از آن، N و PE هرگز دوباره به هم وصل نمیشوند. ساختار ارت کارخانه در راهنمای برقرسانی کارخانه.
خرید از تک جریان
کابلهای پنج رشته و چهار رشته و محافظ جان را ببینید.
ماشینحساب انتخاب کابل
بار، طول مسیر و نوع مدار را وارد کنید تا کوچکترین سطح مقطع مسی مناسب، با کنترل افت ولتاژ، پیشنهاد شود (تقریبی؛ برای پروژهها طراح بررسی کند).
تحمل جریان هر سایز از جدول رایج بازار گرفته شده است و افت ولتاژ با مقاومت مس (۰٫۰۲۲۵) و آلومینیوم (۰٫۰۳۶ اهم·میلیمتر مربع بر متر) برای طول دقیق مسیر حساب میشود: تکفاز ۲۲۰ ولت و سهفاز ۳۸۰ ولت، حداکثر ۵٪، ضریب توان ۰٫۹. نتیجه برای انتخاب اولیه است؛ طراحی نهایی را مهندس ناظر تأیید میکند. کابلهای کنار هم یا در یک لوله ظرفیت کمتری دارند.
محصولات مرتبط
پرسشهای پرتکرار
فرق TN-S و TN-C چیست؟
در TN-C نول و ارت یک هادی مشترک (PEN) دارند؛ در TN-S از هم جدا هستند. TN-C-S تا نقطهای مشترک و از آنجا به بعد جداست.
در سیستم TT چرا محافظ جان ضروری است؟
چون جریان خطا از مسیر زمین برمیگردد و مقاومت آن معمولاً آنقدر زیاد است که کلید اضافهجریان سریع قطع نمیکند؛ محافظ جان این خطا را تشخیص میدهد.
سیستم IT کجا استفاده میشود؟
جاهایی که قطع برق با اولین خطای زمین قابل قبول نیست، مثل اتاق عمل بیمارستان و برخی صنایع؛ همراه دستگاه پایش عایق.
سیستم زمین ساختمان خودمان را از کجا بفهمیم؟
از طراح تأسیسات یا شرکت توزیع برق؛ نوع اتصال نول و ارت در ورودی ساختمان آن را تعیین میکند.
چرا در TN-C محافظ جان کار نمیکند؟
چون هادی حفاظتی و نول یکی است و جریان خطا از داخل ترانس جریان محافظ جان برمیگردد؛ محافظ جان اختلافی نمیبیند.
سیستم زمین کارخانهٔ ما را چطور بفهمیم؟
از شرکت توزیع (برای انشعاب فشار ضعیف) یا طرح پست (برای ترانس اختصاصی) و بررسی اتصال نول و ارت در تابلو اصلی.













