انتخاب کنتاکتور برای موتور: جدول توان و آمپر، کلاس AC-3 و مثال ستاره-مثلث
انتخاب کنتاکتور برای موتور، پاسخ کوتاه: کنتاکتور موتور را بر اساس جریان کلاس AC-3 انتخاب کنید، نه عدد AC-1: جریان AC-3 کنتاکتور باید مساوی یا بیشتر از جریان نامی موتور باشد. یک قاعدهٔ سرانگشتی: موتور سهفاز ۴۰۰ ولت حدود ۲ آمپر به ازای هر کیلووات می‌کشد. ولتاژ بوبین را با مدار فرمان یکی کنید و بیمتال یا کلید حرارتی را برای حفاظت اضافهبار کنار آن بگذارید.
فهرست مطالب
کنتاکتور کلیدی است که با یک فرمان الکتریکی کوچک (برق بوبین)، جریان بزرگ موتور را وصل و قطع میکند. انتخاب کنتاکتور فقط از روی «آمپر» نوشته‌شده روی آن کافی نیست؛ باید کلاس کاربری، ولتاژ بوبین و کنتاکت‌های کمکی را هم دید. در این مقاله با یک جدول و چند مثال نشان می‌دهیم برای هر توان موتور چه کنتاکتوری لازم است. برای جایگاه کنتاکتور در کنار سایر کلیدهای تابلو، راهنمای انتخاب کلید و تجهیزات حفاظتی تابلو برق را ببینید.
کنتاکتور چه کاری میکند و چه کاری نمی‌کند؟
کنتاکتور برای قطع و وصل مکرر ساخته شده است: روشن و خاموش کردن موتور، پمپ، فن یا گروه چراغ، با شستی، ترموستات، تایمر یا PLC. اما کنتاکتور به‌تنهایی حفاظت نمی‌کند: نه اضافهبار موتور را تشخیص می‌دهد و نه اتصال کوتاه را. برای همین همیشه با یکی از این دو ترکیب می‌شود:
- کلید حرارتی (MPCB) + کنتاکتور: MPCB هم اتصال کوتاه و هم اضافهبار را می‌گیرد.
- کلید مینیاتوری یا فیوز + کنتاکتور + بیمتال: فیوز یا کلید برای اتصال کوتاه، بیمتال زیر کنتاکتور برای اضافهبار.
کلاس کاربری: AC-1 و AC-3
روی پلاک هر کنتاکتور چند جریان نوشته شده است. مهم‌ترینشان:
- AC-1: بارهای اهمی یا کم‌القایی مثل المنت و گرمکن. عدد AC-1 بزرگ‌تر است.
- AC-3: موتور القایی قفس‌سنجابی که در حال کار خاموش می‌شود. برای موتور همیشه عدد AC-3 را ملاک بگیرید.
- AC-4: موتوری که مکرراً با ضربه (اینچینگ) یا ترمز معکوس کار میکند؛ کنتاکتور باید یک یا دو سایز بزرگ‌تر انتخاب شود.
جدول انتخاب کنتاکتور برای موتور سهفاز ۴۰۰ ولت
جدول زیر اعداد رایج کاتالوگ سازندگان برای کلاس AC-3 در ۴۰۰ ولت است. جریان موتور تقریبی است؛ عدد دقیق را از پلاک موتور بخوانید.
| توان موتور (kW) | جریان تقریبی موتور (A) | کنتاکتور AC-3 (A) |
|---|---|---|
| ۲٫۲ | ۵ | ۹ |
| ۴ | ۸٫۵ | ۹ |
| ۵٫۵ | ۱۱٫۵ | ۱۲ |
| ۷٫۵ | ۱۵٫۵ | ۱۸ |
| ۱۱ | ۲۲ | ۲۵ |
| ۱۵ | ۲۹ | ۳۲ |
| ۱۸٫۵ | ۳۶ | ۳۸ یا ۴۰ |
| ۲۲ | ۴۲ | ۵۰ |
| ۳۰ | ۵۷ | ۶۵ |
| ۳۷ | ۷۰ | ۸۰ |
| ۴۵ | ۸۴ | ۹۵ |
| ۵۵ | ۱۰۲ | ۱۱۵ |
| ۷۵ | ۱۳۸ | ۱۵۰ |
قاعدهٔ سرانگشتی: موتور سهفاز ۴۰۰ ولت به ازای هر کیلووات حدود ۲ آمپر جریان می‌کشد. کنتاکتوری بگیرید که جریان AC-3 آن مساوی یا بزرگ‌تر از جریان نامی موتور باشد.
ولتاژ بوبین و کنتاکت کمکی
- ولتاژ بوبین باید با مدار فرمان یکی باشد: در تابلوهای ساده معمولاً ۲۲۰ ولت متناوب، در تابلوهای PLC اغلب ۲۴ ولت مستقیم. بوبین ۲۲۰ ولت را به ۳۸۰ ولت وصل نکنید.
- کنتاکت کمکی: برای مدار خودنگهدار دست‌کم یک کنتاکت باز (NO) لازم است؛ برای چراغ سیگنال یا اینترلاک، کنتاکت‌های بیشتر یا بلوک کمکی اضافه کنید.
چند مثال
مثال ۱: پمپ ۷٫۵ کیلووات، راه‌اندازی مستقیم. جریان پلاک حدود ۱۵ آمپر است. کنتاکتور ۱۸ آمپر AC-3 با بوبین ۲۲۰ ولت، بیمتال با محدودهٔ تنظیمی که ۱۵ آمپر را پوشش دهد و روی جریان پلاک تنظیم شود. سطح مقطع کابل را از راهنمای انتخاب سطح مقطع کابل بگیرید.
مثال ۲: موتور ۲۲ کیلووات، راه‌اندازی ستاره-مثلث. در این روش سه کنتاکتور لازم است. کنتاکتور اصلی و کنتاکتور مثلث هر کدام برای حدود ۰٫۵۸ برابر جریان موتور و کنتاکتور ستاره برای حدود ۰٫۳۳ برابر آن انتخاب می‌شوند. با جریان حدود ۴۲ آمپر: اصلی و مثلث ۲۵ آمپر (برای حاشیهٔ بیشتر ۳۲ آمپر) و ستاره حدود ۱۸ آمپر کافی است (بسیاری ستاره را هم‌سایز بقیه می‌گیرند). بیمتال زیر کنتاکتور اصلی روی ۰٫۵۸ جریان پلاک تنظیم می‌شود.
مثال ۳: گرمکن ۹ کیلووات سهفاز (بار اهمی). جریان حدود ۱۳ آمپر است و ملاک، عدد AC-1 کنتاکتور است؛ پس کنتاکتوری کوچک‌تر از حالت موتور هم کافی است، اما در عمل یک سایز ذخیره داشتن عمر کنتاکت را بیشتر میکند.
اشتباه‌های رایج
- انتخاب از روی عدد AC-1 برای موتور؛ کنتاکت‌ها زود می‌سوزند.
- کنتاکتور بدون بیمتال یا MPCB؛ موتور در اضافهبار می‌سوزد.
- اشتباه گرفتن ولتاژ بوبین؛ بوبین می‌سوزد یا کنتاکتور نمی‌چسبد.
- استفادهٔ اینچینگ با کنتاکتور هم‌اندازهٔ موتور؛ برای AC-4 بزرگ‌تر بگیرید.
خرید از تک جریان
کنتاکتورها را در دستهٔ کنتاکتور، بی‌متال‌ها را در بیمتال و رلهٔ حرارتی و کلیدهای حرارتی را در کلید حرارتی MPCB ببینید. جریان AC-3 و ولتاژ بوبین هر مدل در مشخصات آن آمده است؛ برای پروژه‌های چندموتوره، فهرست موتورها را بفرستید تا پیش‌فاکتور کامل بگیرید.
محصولات مرتبط
کنتاکتور توس فیوز CTF1-0911-220VAC، ۹ آمپر، بوبین ۲۲۰ ولت AC، توان ۴ کیلووات
- واحد فروش: عدد
- ساخت: ایران
- ضمانت: ضمانت سلامت و کیفیت ساخت
- نکته انتخاب: جریان AC-3، توان موتور، ولتاژ بوبین و تعداد کنتاکت کمکی با مدار فرمان تطبیق داده شود.
کلید حرارتی ۵۶ تا ۸۰ آمپر مدل PMS-80B برند PNS
- واحد فروش: عدد
- ساخت: ایران
- ضمانت: ضمانت سلامت و کیفیت ساخت
- نکته انتخاب: جریان نامی موتور باید داخل بازه تنظیم کلید باشد؛ قدرت قطع و هماهنگی حفاظتی نیز بررسی شود.
کنتاکتور ۴۰ آمپر سری PNC برند PNS
- واحد فروش: عدد
- ساخت: ایران
- ضمانت: ضمانت سلامت و کیفیت ساخت
- نکته انتخاب: جریان AC-3، توان موتور، ولتاژ بوبین و تعداد کنتاکت کمکی با مدار فرمان تطبیق داده شود.
- نیازمند تأیید: ولتاژ بوبین این سری پیش از انتشار و سفارش مشخص شود.
کنتاکتور ۴۰۰ آمپر سری PNC2 برند PNS
- واحد فروش: عدد
- ساخت: ایران
- ضمانت: ضمانت سلامت و کیفیت ساخت
- نکته انتخاب: جریان AC-3، توان موتور، ولتاژ بوبین و تعداد کنتاکت کمکی با مدار فرمان تطبیق داده شود.
پرسش‌های پرتکرار
برای موتور ۱۱ کیلووات چه کنتاکتوری لازم است؟
جریان موتور ۱۱ کیلووات سهفاز ۴۰۰ ولت حدود ۲۲ آمپر است؛ کنتاکتور ۲۵ آمپر در کلاس AC-3 همراه با بیمتال یا کلید حرارتی مناسب است.
فرق AC-1 و AC-3 در کنتاکتور چیست؟
AC-1 جریان مجاز برای بار اهمی مثل گرمکن است و AC-3 برای موتور القایی. برای موتور همیشه عدد AC-3 را ملاک بگیرید که از AC-1 کوچک‌تر است.
آیا کنتاکتور موتور را در برابر اضافهبار حفاظت میکند؟
نه. کنتاکتور فقط قطع و وصل میکند؛ برای حفاظت اضافهبار بیمتال یا کلید حرارتی MPCB و برای اتصال کوتاه کلید یا فیوز لازم است.
ولتاژ بوبین کنتاکتور را چطور انتخاب کنم؟
با ولتاژ مدار فرمان یکی باشد: در تابلوهای ساده معمولاً ۲۲۰ ولت متناوب و در تابلوهای PLC اغلب ۲۴ ولت مستقیم.
