وبلاگ
تعادل بار بین سه فاز: چرا مهم است، چطور اندازه بگیریم و بارهای تکفاز را چطور پخش کنیم

تعادل بار سه فاز، پاسخ کوتاه: عدم تعادل بار بین سه فاز، نول را پرجریان و داغ میکند، ولتاژ فازها را نابرابر و موتورها را گرم میکند. جریان هر فاز را در ساعت اوج با کلمپمتر بسنجید و بارهای تکفاز را طوری جابهجا کنید که اختلاف فازها کم شود؛ هدف رایج اختلاف کمتر از حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد است.
فهرست مطالب
در بسیاری از ساختمانها و کارگاهها، بارهای تکفاز بدون برنامه به فازها وصل شدهاند و یک فاز همیشه پربار است: کلید آن فاز زودتر قطع میکند، نول گرم میشود و موتورهای سهفاز داغتر کار میکنند. متعادل کردن بار ساده و تقریباً بدون هزینه است. در این مقاله روش آن را توضیح میدهیم.
اثرهای عدم تعادل
- جریان نول: در بار متعادل نزدیک صفر؛ با عدم تعادل بالا میرود (هارمونیکها هم اضافه میشوند: هارمونیک و نول).
- ظرفیت هدررفته: کابل و ترانس با فاز پربار پر میشوند در حالی که دو فاز دیگر ظرفیت آزاد دارند.
- ولتاژ نامتعادل: فاز پربار افت ولتاژ بیشتری دارد.
- گرمای موتورها: عدم تعادل کوچک ولتاژ، عدم تعادل بزرگتری در جریان موتور ایجاد میکند.
درصد عدم تعادل ولتاژ
عدم تعادل (٪) = بیشترین اختلاف یک فاز با میانگین ÷ میانگین × ۱۰۰
مثال: ولتاژهای خط ۴۰۰، ۳۹۰ و ۳۷۵ ولت؛ میانگین ۳۸۸٫۳؛ بیشترین اختلاف ۱۳٫۳ → عدم تعادل ≈ ۳٫۴٪.
بهعنوان قاعدهٔ تقریبی (راهنمای NEMA)، افزایش دمای موتور حدود ۲ × (درصد عدم تعادل)² درصد است؛ ۳٫۴ درصد یعنی حدود ۲۳ درصد گرمای بیشتر. معمولاً عدم تعادل ولتاژ بیش از حدود ۱ تا ۲ درصد را باید بررسی کرد و رلهٔ کنترل فاز میتواند موتورها را محافظت کند (کنترل فاز).

اندازهگیری
- در ساعات کار معمول، جریان هر سه فاز و نول را در ورودی تابلو با آمپرمتر انبری True RMS بسنجید.
- در چند زمان مختلف (صبح، ظهر، شب) تکرار کنید.
- جریان تابلوهای فرعی را هم بسنجید تا منبع عدم تعادل پیدا شود.

پخش بارهای تکفاز
- فهرست مدارهای تکفاز (روشنایی، پریزها، کولرها، دستگاههای تکفاز) را با جریان تقریبی هر کدام تهیه کنید.
- مدارها را طوری بین سه فاز تقسیم کنید که جمع هر فاز نزدیک هم باشد.
- بارهای بزرگ تکفاز (مثلاً دستگاه جوش) را بین فازها جابهجا کنید.
- در تابلوهای جدید، کلیدهای تکفاز را از ابتدا به ترتیب L1، L2، L3 بچینید.
- پس از جابهجایی، دوباره اندازه بگیرید.
در طراحی کارگاه هم بارهای تکفاز را از ابتدا بین فازها پخش کنید (مثال کارگاه).
مثال پخش بار تکفاز
| بار | توان | فاز پیشنهادی |
|---|---|---|
| روشنایی سالن | ۶ kW | L1 (۲ kW)، L2 (۲ kW)، L3 (۲ kW) |
| پریزهای دفتر | ۴ kW | L1 |
| کولرهای دفتر | ۴ kW | L2 |
| آبگرمکن و آشپزخانه | ۴ kW | L3 |
| جمع هر فاز | — | L1: ۶، L2: ۶، L3: ۶ kW |
پخش روی کاغذ کافی نیست؛ پس از بهرهبرداری جریان هر فاز را در ساعت اوج با کلمپمتر بخوانید و در صورت نیاز مدارها را جابهجا کنید. پایش دائمی با پاورمتر در راهنمای برقرسانی کارخانه.
خرید از تک جریان
کلیدهای مینیاتوری و سایر تجهیزات حفاظت را برای تقسیم مجدد مدارها در تک جریان ببینید.
محصولات مرتبط
پرسشهای پرتکرار
عدم تعادل بار چه مشکلی دارد؟
جریان نول بالا میرود، ولتاژ فاز پربار افت میکند، ظرفیت ترانس و کابل هدر میرود و موتورهای سهفاز بهخاطر عدم تعادل ولتاژ گرمتر کار میکنند.
درصد عدم تعادل ولتاژ را چطور حساب کنیم؟
بیشترین اختلاف ولتاژ یک فاز با میانگین سه فاز، تقسیم بر میانگین، ضرب در ۱۰۰.
عدم تعادل ولتاژ چقدر به موتور آسیب میزند؟
بهعنوان قاعدهٔ تقریبی (طبق راهنمای NEMA)، افزایش دمای سیمپیچ حدود دو برابر مجذور درصد عدم تعادل است؛ مثلاً ۳٫۵ درصد عدم تعادل حدود ۲۵ درصد گرمای بیشتر.
چطور بار را متعادل کنیم؟
جریان سه فاز را در ساعات کار اندازه بگیرید و بارهای تکفاز (روشنایی، پریزها، دستگاههای تکفاز) را از فاز پربار به فاز کمبار منتقل کنید.
عدم تعادل جریان چند درصد قابل قبول است؟
عدد ثابتی نیست، ولی اختلاف بیش از حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد بین فازها معمولاً ارزش بازبینی دارد؛ عدم تعادل ولتاژ برای موتورها مهمتر است.
بارهای سهفاز روی تعادل اثر دارند؟
بارهای سهفاز متعادل (مثل موتور) اثری ندارند؛ عدم تعادل از بارهای تکفاز است.













