راهنمای جامع کابل کنترل و کابل شیلددار: انواع، کدها، اتصال شیلد و انتخاب سطح مقطع
کابل کنترل و شیلددار، پاسخ کوتاه: کابل کنترل (فرمان) چند رشتهٔ نازک شمارهدار (معمولاً ۰٫۷۵ تا ۲٫۵ میلیمتر مربع) برای مدارهای فرمان، سنسورها و کنتاکتورهاست. کابل شیلددار همین کابل با یک لایهٔ بافتهٔ مسی یا فویل است که نویز را مهار می‌کند. برای سیگنال آنالوگ، سنسورهای حساس، شبکه‌های صنعتی و کابل موتور اینورتری شیلددار لازم است؛ برای فرمان ساده ۲۳۰ ولتی معمولاً کابل کنترل بدون شیلد کافی است.
فهرست مطالب
بیشتر خرابی‌های عجیب تابلوهای صنعتی، مثل قطع و وصل بی‌دلیل، عددهای پرنوسان سنسور یا خطای ارتباط اینورتر، به کابل فرمان و سیگنال برمی‌گردد، نه به خود تجهیزات. در این راهنما می‌بینید کابل کنترل و شیلددار چه انواعی دارند، کدهای آن‌ها را چطور بخوانید، شیلد را چطور زمین کنید و سطح مقطع سیم فرمان را برای مسیرهای طولانی چطور انتخاب کنید. برای تصویر کامل تابلو، راهنمای تابلو برق صنعتی و برای موتورها، راهنمای موتور الکتریکی را ببینید.
کابل کنترل و کابل شیلددار: تفاوت و کاربرد
| نوع | ساختار | کاربرد معمول |
|---|---|---|
| کابل کنترل (فرمان) بدون شیلد | چند رشتهٔ افشان شمارهدار، عایق و غلاف PVC | بوبین کنتاکتور، شستی‌ها، چراغ‌های سیگنال، لیمیت‌سوئیچ‌ها |
| کابل کنترل شیلددار | همان، به‌علاوهٔ شیلد بافتهٔ مسی یا فویل | سنسورها، سیگنال آنالوگ، انکودر، مسیرهای کنار کابل قدرت |
| کابل زوج بههمتابیدهٔ شیلددار | رشتهها دوبه‌دو تابیده، شیلد کلی یا هر زوج | ۴ تا ۲۰ میلیآمپر، RS485، شبکه‌های صنعتی |
| کابل قدرت شیلددار (موتور اینورتری) | رشته‌های قدرت با شیلد کامل | اتصال اینورتر به موتور |
کدهای رایج کابل کنترل
| کد | معنی تقریبی |
|---|---|
| YSLY | کابل کنترل با هادی افشان مسی، عایق و غلاف PVC، معمولاً ۳۰۰/۵۰۰ ولت |
| LiYY | کابل افشان چندرشتهٔ نازک (Li) با عایق و غلاف PVC، برای سیگنال و فرمان |
| LiYCY | همان LiYY با شیلد بافتهٔ مسی (C) |
| JZ | یک رشتهٔ سبز-زرد برای ارت، بقیه شمارهدار |
| OZ | بدون رشتهٔ سبز-زرد، همهٔ رشتهها شمارهدار |
| ۷×۱٫۵ یا 12×1 | تعداد رشته × سطح مقطع هر رشته (میلیمتر مربع) |
ساختار دقیق، ولتاژ نامی و درصد پوشش شیلد را از کاتالوگ سازنده بخوانید؛ کدها در کشورها و سازنده‌های مختلف کمی متفاوت‌اند.
شیلد بافته یا فویل؟
- بافتهٔ مسی: مقاومت کم، مناسب نویزهای کمفرکانس و میانی و اتصال محکم به گلند؛ پوشش آن معمولاً حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد است.
- فویل آلومینیومی: پوشش کامل و مناسب فرکانس‌های بالا، ولی نازک و حساس به خم؛ معمولاً با یک سیم تخلیه (درین) زمین می‌شود.
- بافته + فویل: بهترین حفاظت برای محیط‌های پرنویز، گران‌تر.
زمین کردن شیلد: یک‌طرفه یا دوطرفه؟
| کاربرد | روش رایج | دلیل |
|---|---|---|
| سیگنال آنالوگ (۴ تا ۲۰ میلیآمپر، ترموکوپل، PT100) | یک سر، سمت تابلو | جلوگیری از جریان حلقهٔ زمین روی شیلد |
| کابل موتور اینورتری | هر دو سر، اتصال ۳۶۰ درجه با گلند فلزی | مهار نویز فرکانس بالا و برگرداندن جریان‌های پارازیتی |
| شبکهٔ صنعتی (RS485 و مشابه) | طبق دستور سازندهٔ تجهیزات | روش‌ها بین سیستم‌ها فرق دارد |
شیلد را با «دم‌خوکی» بلند (سیم پیچیده‌شده به ترمینال) وصل نکنید؛ اتصال کوتاه و پهن به شینهٔ ارت یا گلند EMC اثر شیلد را حفظ می‌کند.
سطح مقطع سیم فرمان در مسیرهای طولانی
در مدارهای ۲۴ ولت DC، افت ولتاژ چند ولتی کافی است تا سنسور یا شیر برقی درست کار نکند. افت ولتاژ رفت و برگشت: ΔU = ۲ × L × I × ρ ÷ S با ρ مس حدود ۰٫۰۲۲۵ اهم·میلیمتر مربع بر متر.
| بار ۲۴ ولت DC، طول ۱۰۰ متر | ۰٫۷۵ mm² | ۱٫۵ mm² | ۲٫۵ mm² |
|---|---|---|---|
| سنسور، ۰٫۱ آمپر | ۰٫۶ ولت (۲٫۵٪) | ۰٫۳ ولت | ۰٫۱۸ ولت |
| شیر برقی، ۰٫۵ آمپر | ۳ ولت (۱۲٫۵٪) | ۱٫۵ ولت (۶٫۳٪) | ۰٫۹ ولت (۳٫۸٪) |
| بوبین رله، ۱ آمپر | ۶ ولت (۲۵٪) | ۳ ولت (۱۲٫۵٪) | ۱٫۸ ولت (۷٫۵٪) |
نتیجه: برای بارهای چند صد میلی‌آمپری در مسیر ۱۰۰ متری، ۲٫۵ میلیمتر مربع یا تغذیهٔ محلی لازم است. در مدارهای ۲۳۰ ولت AC، افت ولتاژ مسئلهٔ کمتری است، ولی در مسیرهای بسیار طولانی ظرفیت خازنی کابل ممکن است رله را پس از قطع شستی وصل نگه دارد؛ طبق توصیهٔ سازندهٔ رله عمل کنید.
نکته‌های اجرا
- کابلهای سیگنال را در سینی یا داکت جدا از کابل قدرت بکشید؛ تقاطع‌ها عمود بر هم.
- رشته‌های رزرو را در هر دو سر به ترمینال یا ارت وصل کنید یا بپوشانید؛ برای توسعهٔ بعدی یک تا دو رشتهٔ اضافه بخرید.
- شماره‌گذاری رشتهها را با نقشه یکی کنید و سر سیم‌ها را با وایرشو پرس کنید.
- شعاع خمش را رعایت کنید؛ کابل شیلددار فویلی با خم تیز آسیب می‌بیند.
- کابل متحرک (زنجیر کابل، بازوی ربات) باید نوع مخصوص حرکت مداوم باشد.
مثال: سیم‌کشی یک پمپ با اینورتر و سنسور فشار
- اینورتر تا موتور ۱۱ کیلووات، ۴۰ متر: کابل قدرت شیلددار ۴ رشته (سطح مقطع طبق جریان موتور، حدود ۲۲ آمپر، مثلاً ۴×۴ یا ۴×۶ بسته به روش نصب و دما)، شیلد دوطرفه با گلند EMC.
- سنسور فشار ۴ تا ۲۰ میلیآمپر، ۶۰ متر: کابل زوج تابیدهٔ شیلددار ۲×۰٫۷۵، شیلد فقط سمت تابلو.
- شستی‌ها و چراغ‌های محلی، ۳۰ متر: کابل کنترل ۷×۱ بدون شیلد کافی است (دو رشته رزرو).
- مسیر: کابل سنسور در سینی جدا از کابل موتور.
خرید از تک جریان
کابلهای فرمان را در کابل کنترل فرمان و کابلهای شیلددار را در کابل کنترل و شیلددار ببینید. تعداد رشته، طول و نوع سیگنال را بفرستید تا کابل مناسب را پیشنهاد کنیم؛ برای سفارش پروژه از پیش‌فاکتور استفاده کنید.
ماشین‌حساب انتخاب کابل
بار، طول مسیر و نوع مدار را وارد کنید تا کوچک‌ترین سطح مقطع مسی مناسب، با کنترل افت ولتاژ، پیشنهاد شود (تقریبی؛ برای پروژه‌ها طراح بررسی کند).
تحمل جریان هر سایز از جدول رایج بازار گرفته شده است و افت ولتاژ با مقاومت مس (۰٫۰۲۲۵) و آلومینیوم (۰٫۰۳۶ اهم·میلیمتر مربع بر متر) برای طول دقیق مسیر حساب می‌شود: تک‌فاز ۲۲۰ ولت و سه‌فاز ۳۸۰ ولت، حداکثر ۵٪، ضریب توان ۰٫۹. نتیجه برای انتخاب اولیه است؛ طراحی نهایی را مهندس ناظر تأیید می‌کند. کابلهای کنار هم یا در یک لوله ظرفیت کمتری دارند.
محصولات مرتبط
کابل افشان شیلددار ۱٫۵×۴ مدل NYSLYC اعتماد رسانا
کابل افشان شیلددار ۱٫۵×۴ مدل NYSLYC اعتماد رسانا با ساختار ۴ رشته، سطح مقطع ۱٫۵ میلی متر مربع، هادی مس، برای مدار فرمان و انتقال سیگنال در محیط نویزی انتخاب می شود. این کابل کنترل شیلددار برند اعتماد رسانا با توجه به نوع هادی، عایق و کاربرد درج شده باید متناسب با شرایط واقعی مسیر انتخاب شود.
- واحد فروش: متر
- ساخت: ایران
- ضمانت: ضمانت سلامت و کیفیت ساخت
- نکته انتخاب: تعداد رشته، سطح مقطع، نوع شیلد، سطح نویز محیط و شعاع خمش مسیر قبل از خرید کنترل شود.
کابل کنترل (فرمان) افشان ۱×۳۰ مدل NYSLY اعتماد رسانا
کابل کنترل (فرمان) افشان ۱×۳۰ مدل NYSLY اعتماد رسانا با ساختار ۳۰ رشته، سطح مقطع ۱ میلی متر مربع، هادی مس، برای مدار فرمان و اتوماسیون صنعتی انتخاب می شود. این کابل کنترل (فرمان) برند اعتماد رسانا با توجه به نوع هادی، عایق و کاربرد درج شده باید متناسب با شرایط واقعی مسیر انتخاب شود.
- واحد فروش: متر
- ساخت: ایران
- ضمانت: ضمانت سلامت و کیفیت ساخت
- نکته انتخاب: تعداد رشته، سطح مقطع، طول مسیر و افت ولتاژ مدار فرمان قبل از خرید کنترل شود.
کابل کنترل (فرمان) افشان ۱٫۵×۸ مدل NYSLY اعتماد رسانا
کابل کنترل (فرمان) افشان ۱٫۵×۸ مدل NYSLY اعتماد رسانا با ساختار ۸ رشته، سطح مقطع ۱٫۵ میلی متر مربع، هادی مس، برای مدار فرمان و اتوماسیون صنعتی انتخاب می شود. این کابل کنترل (فرمان) برند اعتماد رسانا با توجه به نوع هادی، عایق و کاربرد درج شده باید متناسب با شرایط واقعی مسیر انتخاب شود.
- واحد فروش: متر
- ساخت: ایران
- ضمانت: ضمانت سلامت و کیفیت ساخت
- نکته انتخاب: تعداد رشته، سطح مقطع، طول مسیر و افت ولتاژ مدار فرمان قبل از خرید کنترل شود.
کابل کنترل (فرمان) افشان ۱×۸ مدل NYSLY اعتماد رسانا
کابل کنترل (فرمان) افشان ۱×۸ مدل NYSLY اعتماد رسانا با ساختار ۸ رشته، سطح مقطع ۱ میلی متر مربع، هادی مس، برای مدار فرمان و اتوماسیون صنعتی انتخاب می شود. این کابل کنترل (فرمان) برند اعتماد رسانا با توجه به نوع هادی، عایق و کاربرد درج شده باید متناسب با شرایط واقعی مسیر انتخاب شود.
- واحد فروش: متر
- ساخت: ایران
- ضمانت: ضمانت سلامت و کیفیت ساخت
- نکته انتخاب: تعداد رشته، سطح مقطع، طول مسیر و افت ولتاژ مدار فرمان قبل از خرید کنترل شود.
پرسش‌های پرتکرار
شیلد کابل را باید از یک سر زمین کرد یا دو سر؟
برای سیگنالهای آنالوگ کمفرکانس (مثل ۴ تا ۲۰ میلیآمپر)، معمولاً از یک سر (سمت تابلو) تا حلقهٔ زمین ایجاد نشود. برای کابل موتور اینورتری و نویزهای فرکانس بالا، از هر دو سر و با اتصال ۳۶۰ درجه طبق دستور سازندهٔ اینورتر.
JZ و OZ در کد کابل کنترل یعنی چه؟
JZ یعنی یکی از رشتهها سبز-زرد (برای ارت) است و بقیه سیاه شمارهدار؛ OZ یعنی همهٔ رشتهها شمارهدارند و رشتهٔ سبز-زرد ندارد.
کابل کنترل را می‌توان کنار کابل قدرت کشید؟
بهتر است جدا باشد: در سینی جدا یا با جداکننده و با فاصله. اگر ناچار کنار هم هستند، کابلهای سیگنال حساس شیلددار باشند و تقاطع‌ها عمود بر هم.
برای سنسور ۴ تا ۲۰ میلیآمپر چه کابلی بگیرم؟
کابل زوج بههمتابیدهٔ شیلددار (مثلاً ۲×۰٫۷۵ یا ۲×۱ با شیلد) با شیلد زمینشده در سمت تابلو، دور از کابلهای قدرت و موتور.
کابل موتور اینورتری با کابل معمولی چه فرقی دارد؟
کابل موتور اینورتری شیلد کامل (معمولاً بافتهٔ مسی با پوشش بالا) و اغلب ساختار متقارن دارد تا نویز فرکانس بالا و جریان‌های ناخواسته را کنترل کند. سازندهٔ اینورتر نوع کابل و حداکثر طول را مشخص می‌کند.
سطح مقطع سیم فرمان را چطور انتخاب کنم؟
در مسیرهای کوتاه ۰٫۷۵ تا ۱ میلیمتر مربع کافی است؛ در مسیرهای طولانی و بارهای ۲۴ ولت DC با جریان چند صد میلیآمپر، افت ولتاژ تعیینکننده است و ممکن است ۱٫۵ یا ۲٫۵ لازم شود (جدول در مقاله).
