وبلاگ
انتخاب ترانس جریان (CT): نسبت تبدیل، کلاس دقت، بار (VA) و ایمنی مدار ثانویه

انتخاب ترانس جریان، پاسخ کوتاه: نسبت CT را طوری انتخاب کنید که جریان کار معمول در حدود ۵۰ تا ۱۰۰ درصد جریان اولیهٔ آن باشد (مثلاً ۲۰۰/۵ برای بار حدود ۱۵۰ آمپر)، کلاس دقت برای اندازهگیری معمولاً ۰٫۵ یا ۱ و برای حفاظت کلاس P، و بار نامی (VA) بیشتر از مصرف دستگاه و سیمها باشد. ثانویهٔ CT زیر بار هرگز نباید باز بماند.
فهرست مطالب
آمپرمتر، مولتیمتر و کنتور تابلوهای پرجریان، جریان اصلی را مستقیم نمیبینند؛ ترانس جریان (CT) آن را به جریان کوچک و استاندارد (معمولاً ۵ یا ۱ آمپر) تبدیل میکند. CT نامناسب یعنی عددهای اشتباه یا رلهٔ حفاظتی که درست عمل نمیکند. در این مقاله معیارهای انتخاب را توضیح میدهیم.
نسبت تبدیل
مثلاً ۲۰۰/۵ یعنی ۲۰۰ آمپر در اولیه، ۵ آمپر در ثانویه. جریان اولیه را کمی بیشتر از حداکثر جریان کار مدار بگیرید؛ CT خیلی بزرگ در جریانهای کم دقت پایینی دارد. مقیاس آمپرمتر هم باید با نسبت CT یکی باشد.
کلاس دقت
| کلاس | کاربرد |
|---|---|
| ۰٫۲ و ۰٫۵ (و 0.5S) | کنتور و اندازهگیری دقیق انرژی |
| ۱ | آمپرمتر و نمایشگرهای تابلو |
| 5P10، 5P20 | رلههای حفاظتی؛ دقت در جریانهای خطا تا ۱۰ یا ۲۰ برابر |
CT اندازهگیری در جریانهای خطا اشباع میشود تا دستگاه را محافظت کند؛ برای همین برای رلهٔ حفاظتی مناسب نیست.

بار نامی (VA)
CT توان محدودی برای راهاندازی دستگاهها و سیمهای ثانویه دارد. بار کل = مصرف دستگاهها + تلفات سیم. با ثانویهٔ ۵ آمپر، تلفات سیم ≈ ۲۵ × مقاومت رفتوبرگشت سیم.
مثال: سیم مسی ۲٫۵ با طول رفتوبرگشت ۱۰ متر: مقاومت ≈ ۰٫۰۲۲۵ × ۱۰ ÷ ۲٫۵ = ۰٫۰۹ اهم → ۲۵ × ۰٫۰۹ ≈ ۲٫۳ VA. اگر مولتیمتر حدود ۱ VA مصرف دارد، CT با بار نامی ۵ VA کافی است. برای مسیرهای بلند، سیم ضخیمتر یا CT با ثانویهٔ ۱ آمپر.
انواع
- حلقوی (Ring): کابل یا شینه از داخل آن عبور میکند.
- شینهای: روی شینه نصب میشود.
- دوتکه (Split-core): بدون باز کردن کابل نصب میشود؛ مناسب تابلوهای در حال کار (با دقت معمولاً کمتر).
ایمنی ثانویه
- ثانویهٔ CT هرگز نباید در حالی که اولیه جریان دارد باز بماند؛ ولتاژ خطرناکی ایجاد میشود و CT آسیب میبیند.
- از ترمینالهای مخصوص CT با امکان اتصال کوتاه کردن استفاده کنید (ترمینال ریلی).
- یک سر ثانویه طبق نقشه به ارت وصل شود.
- جهت P1 به سمت منبع؛ برای اندازهگیری توان و انرژی، جهت مهم است.

کاربرد در تابلو
CTها در ورودی تابلو برای اندازهگیری، کنترل بانک خازنی (رگولاتور خازن) و رلههای حفاظتی استفاده میشوند.
محاسبهٔ بار سیمکشی ثانویه
توان مصرفی سیمهای ثانویه با طول زیاد قابل توجه است: P = I² × R، با جریان ثانویهٔ ۵ آمپر.
| طول رفت و برگشت (m) | سیم ۲٫۵ mm² | سیم ۴ mm² |
|---|---|---|
| ۲ | حدود ۰٫۴ VA | حدود ۰٫۳ VA |
| ۱۰ | حدود ۲٫۲ VA | حدود ۱٫۴ VA |
| ۲۰ | حدود ۴٫۵ VA | حدود ۲٫۸ VA |
بار نامی CT باید از جمع بار دستگاهها و سیمها بیشتر باشد. برای مسیرهای طولانی، CT با ثانویهٔ ۱ آمپر بار سیم را ۲۵ برابر کم میکند. جای CT در تابلو اصلی در راهنمای تابلو برق صنعتی.
خرید از تک جریان
تجهیزات حفاظت و قطع مدار را ببینید. جریان فیدر و نوع دستگاه اندازهگیری را بفرستید تا CT مناسب را پیشنهاد کنیم.
محصولات مرتبط
پرسشهای پرتکرار
نسبت CT را چطور انتخاب کنیم؟
جریان اولیهٔ CT کمی بیشتر از حداکثر جریان کار مدار باشد؛ مثلاً برای فیدری با حداکثر ۱۷۰ آمپر، ۲۰۰ به ۵. CT خیلی بزرگ، در جریانهای کم دقت پایینی دارد.
کلاس ۰٫۵ و ۱ و 5P10 چه فرقی دارند؟
۰٫۵ و ۱ کلاس دقت اندازهگیریاند (۰٫۵ برای کنتور و مولتیمتر دقیق)؛ 5P10 برای رلههای حفاظتی است و تا ۱۰ برابر جریان نامی با خطای حدود ۵ درصد کار میکند.
چرا ثانویهٔ CT نباید باز بماند؟
اگر جریان در اولیه برقرار باشد و ثانویه باز شود، ولتاژ بسیار بالا و خطرناکی در ثانویه ایجاد میشود. پیش از جدا کردن دستگاه اندازهگیری، ثانویه را با ترمینال اتصال کوتاهکننده اتصال کوتاه کنید.
بار VA CT را چطور حساب کنیم؟
مجموع مصرف دستگاههای وصلشده و تلفات سیمهای ثانویه؛ برای ثانویهٔ ۵ آمپری، سیم بلند و نازک بار زیادی میسازد.
CT را بزرگتر از جریان بار بگیریم؟
نسبت تبدیل نزدیک به جریان واقعی دقت بهتری میدهد؛ CT خیلی بزرگ در جریان کم دقت کمتری دارد.
چرا مدار ثانویهٔ CT نباید باز بماند؟
با باز بودن ثانویه زیر بار، ولتاژ خطرناک بالایی در ترمینالها ایجاد میشود و CT آسیب میبیند.













